De bazaars van Istanbul zijn overdekte straten met muren, poorten en een dak, en ze bestaan al langer dan de meeste Europese binnensteden. Er wordt nog steeds echt gehandeld, ook al is een flink deel van de handel inmiddels op bezoekers gericht. Dat maakt het bezoek dubbel: je loopt tussen goudsmeden en tapijthandelaars die er al generaties zitten, en tegelijk word je om de tien meter aangesproken door iemand die weet dat je uit Nederland komt voordat je iets hebt gezegd. Wie weet hoe het werkt, heeft er een prachtige ochtend. Wie het niet weet, is binnen een half uur uitgeput.
De bazaars van Istanbul
De Grote Bazaar
De Kapalı Çarşı, de Grote Bazaar, is in 1455 begonnen in opdracht van Mehmet II, vlak na de verovering van de stad, en groeide uit tot een overdekt handelskwartier van eenenzestig straten met ruim vierduizend winkels achter achttien poorten. Er komen op een gewone dag tussen de tweehonderdvijftig- en vierhonderdduizend mensen langs, wat het een van de drukst bezochte plekken ter wereld maakt. Het is geopend van maandag tot en met zaterdag, ongeveer van negen tot zeven, en op zondag en op feestdagen dicht. Binnen is het gesorteerd op vak: een straat met goud, een straat met tapijten, een straat met leer. Neem de moeite om de zijgangen in te lopen, want daar zitten de werkplaatsen en de kleine cafés waar het personeel zelf koffie drinkt. Een wandeltour door de oude stad die bij de Grote Bazaar eindigt, kun je vooraf online boeken.
De Egyptische Bazaar
De Mısır Çarşısı, in het Nederlands de Egyptische Bazaar of de Kruidenbazaar, ligt naast de Yeni Cami aan de kade van Eminönü en is een stuk kleiner: vijfentachtig winkels in een L-vormige hal. Hij werd in 1660 gebouwd, betaald uit de belastinginkomsten van de Ottomaanse provincie Egypte, en daar komt de naam vandaan. Het Turkse woord mısır betekent zowel Egypte als maïs, wat de vertaling nog weleens laat ontsporen. Wat je hier vindt is eten: kruiden in open zakken, gedroogd fruit, noten, kazen, honing en muren vol lokum. De verkopers duwen je stukjes in de hand voordat je iets kunt zeggen. Koop je kruiden of thee, kijk dan of de zaak ook aan Turkse klanten verkoopt; dat is de beste graadmeter voor de prijs.
De straatjes eromheen
Het interessantste deel begint waar de overdekte bazaars ophouden. Tussen de Grote Bazaar en de Egyptische Bazaar ligt een wirwar van steegjes waar de stad zelf haar spullen koopt: Tahtakale voor keukengerei en huishoudelijke apparaten, de Mahmutpaşa Yokuşu voor kleding, en rond de Rüstem Paşa-moskee de handel in verpakkingsmateriaal en gereedschap. Hier hangen geen bordjes in het Engels en spreekt niemand je aan. Het is er ook goedkoper.
Verder naar het westen, in de wijk Fatih, is er op woensdag de Çarşamba Pazarı, een enorme straatmarkt met groente, textiel en huishoudelijke waren die zich over een halve wijk uitstrekt. Dat is geen toeristische bestemming maar wel de plek waar je ziet hoe de stad werkelijk inkoopt.
Zo kom je er verstandig doorheen
Ga vroeg. Tussen negen en elf is het rustig en zijn de verkopers ontspannen; na twaalven staat het vol met groepen. Spreek een prijs af voordat iets wordt ingepakt, en betaal contant in lira als het kan, want bij pinnen wordt er soms een opslag gerekend. Loop weg als je niet zeker bent; er is altijd een tweede winkel met hetzelfde. Vraag bij tapijten en textiel naar het materiaal en niet naar de herkomst, want dat laatste antwoord is voorspelbaar. Ga er verder van uit dat merkkleding en horloges namaak zijn. Hoe het afdingen werkt staat uitgebreider bij Istanbul bezoeken. En trek schoenen aan waarop je uren kunt lopen, want de vloeren zijn hard en de bazaar is groter dan je denkt.
Veelgestelde vragen over de bazaars van Istanbul
-
Wanneer is de Grote Bazaar open?
Van maandag tot en met zaterdag, ongeveer van negen tot zeven. Op zondag en op officiële feestdagen is hij dicht. Ga bij voorkeur tussen negen en elf, want daarna wordt het snel druk.
-
Hoeveel winkels heeft de Grote Bazaar?
Ruim vierduizend, verdeeld over eenenzestig overdekte straten en bereikbaar via achttien poorten. Er komen op een gewone dag tussen de tweehonderdvijftig- en vierhonderdduizend mensen langs.
-
Wat is het verschil tussen de Grote Bazaar en de Egyptische Bazaar?
De Grote Bazaar is uit 1455 en verkoopt vooral goud, tapijten, leer en kleding. De Egyptische Bazaar of Kruidenbazaar is uit 1660, veel kleiner met vijfentachtig winkels, en gaat over eten: kruiden, noten, gedroogd fruit, honing en lokum.
-
Waarom heet de Kruidenbazaar de Egyptische Bazaar?
Omdat hij in 1660 is betaald uit de belastinginkomsten van de Ottomaanse provincie Egypte. Het Turkse woord mısır betekent zowel Egypte als maïs, wat de vertaling nog weleens laat ontsporen.
-
Hoeveel kun je afdingen?
Doe je het rustig en vriendelijk, dan kom je meestal rond de helft van de vraagprijs uit. Begin op ongeveer een derde en laat merken dat je geen haast hebt. Wegwandelen is de sterkste zet die je hebt.
-
Is de koopwaar op de bazaar echt?
Merkkleding en horloges zijn er vrijwel altijd namaak, en die mag je in Nederland niet invoeren. Vraag bij tapijten en textiel naar het materiaal en niet naar de herkomst, want dat laatste antwoord is voorspelbaar.
-
Kun je op de bazaar met de kaart betalen?
Meestal wel, maar contant in lira werkt beter. Bij pinnen wordt er soms een opslag gerekend, en met contant geld sta je sterker in het gesprek over de prijs.
-
Zijn er ook markten waar de stad zelf koopt?
Ja, en die zijn interessanter dan je zou denken. Tahtakale voor keukengerei, de Mahmutpaşa Yokuşu voor kleding, en op woensdag de Çarşamba Pazarı in de wijk Fatih, een straatmarkt die zich over een halve wijk uitstrekt.